Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza (MDP) – poradnik dla OSP

Młodzieżowa drużyna pożarnicza (MDP) to drużyna dzieci i młodzieży działająca przy jednostce OSP, w której młodzi uczą się strażackiego fachu, pracy w zespole i odpowiedzialności. Jeżeli jesteś w zarządzie OSP i chcesz założyć MDP albo już się nią opiekujesz, w tym artykule znajdziesz odpowiedzi na najczęstsze pytania: od ilu lat można należeć do drużyny, jak ją powołać, kto może być opiekunem, jak planować zbiórki i jaką prowadzić dokumentację.

Przepisy dotyczące młodzieży w OSP nie są jednoznaczne. Dlatego przy zasadach wynikających z prawa podajemy źródło. Praktyczne wskazówki opieramy na materiałach ZOSP RP „Zakładamy młodzieżową drużynę pożarniczą. Od czego zacząć?” i „Pomysły na ciekawe zbiórki”.

Czym jest młodzieżowa drużyna pożarnicza i czy członek MDP jest członkiem OSP

Podstawą jest ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 OSP mogą tworzyć młodzieżowe drużyny pożarnicze lub dziecięce drużyny pożarnicze, żeby zainteresować dzieci i młodzież działalnością szkoleniową, sportową i społeczną na rzecz ochrony przeciwpożarowej i ochrony ludności.

MDP nie jest osobnym stowarzyszeniem. Działa w ramach OSP, a OSP działa na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przypomniało o tym w odpowiedzi na interpelację nr 2902.

Czy członek MDP jest członkiem OSP? Według materiału ZOSP RP tak: członek młodzieżowej drużyny pożarniczej jest członkiem zwyczajnym OSP i przysługują mu prawa zgodne z Prawem o stowarzyszeniach. Zakres tych praw zależy od wieku (art. 3 Prawa o stowarzyszeniach):

• 16–18 lat: małoletni mogą należeć do stowarzyszenia i mają czynne i bierne prawo wyborcze. W zarządzie większość muszą jednak stanowić osoby z pełną zdolnością do czynności prawnych.
• Poniżej 16 lat: mogą należeć do stowarzyszenia za zgodą przedstawicieli ustawowych, na zasadach ze statutu, ale bez prawa głosu na walnym zebraniu i bez czynnego i biernego prawa wyborczego do władz.

Warto też wiedzieć o ubezpieczeniu. Art. 10 ustawy o OSP mówi, że gmina zapewnia ochotniczym strażom pożarnym, stosownie do posiadanych sił i środków, ubezpieczenie m.in. członków młodzieżowych i dziecięcych drużyn pożarniczych, w tym od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków podczas wykonywania powierzonych zadań.

Od ilu lat można należeć do MDP i czym różni się od DDP

Górna granica wieku wynika z ustawy: do młodzieżowej drużyny pożarniczej lub dziecięcej drużyny pożarniczej mogą należeć osoby w wieku do 18 lat (art. 4 ust. 2 ustawy o OSP).

Dolnej granicy wieku ustawa nie podaje. Ustala ją statut danej OSP. Dlatego zakładanie MDP zaczyna się od określenia w statucie minimalnego wieku członka stowarzyszenia. Tak opisuje to też treść interpelacji poselskiej nr 2902. Dlatego na pytanie „od ilu lat jest MDP?” nie ma jednej liczby dla całego kraju. Zajrzyj do statutu swojej jednostki.

Dla przykładu: regulamin MDP OSP Bojszowy przyjmuje do drużyny osoby w wieku 8–18 lat. To zasada jednej jednostki, a nie reguła ogólna.

Dziecięca drużyna pożarnicza (DDP) jest w ustawie wymieniona obok MDP, z tym samym celem i tą samą górną granicą wieku. Jednostka może prowadzić jedną z tych drużyn albo obie. Przepisy nie wyznaczają granicy wieku między DDP a MDP, więc ustala ją sama jednostka, w statucie albo w regulaminie drużyn.

Co dalej, gdy członek MDP skończy 18 lat? Może dołączyć do OSP jako dorosły strażak. Jak to wygląda krok po kroku, opisujemy w artykule Jak zostać strażakiem OSP?.

Jak powołać MDP w OSP krok po kroku

Zakładanie młodzieżowej drużyny pożarniczej nie wymaga specjalnych działań prawnych. Potrzebna jest dobra wola i chęć pracy z młodzieżą. Powołanie MDP w OSP wygląda tak:

1. Określ w statucie minimalny wiek członka. ZOSP RP zaznacza, że nie trzeba tworzyć z MDP osobnej komórki organizacyjnej na mocy statutu, tak jak nie tworzy się jej dla orkiestry czy drużyny kobiecej. Treść interpelacji nr 2902 opisuje z kolei MDP jako komórkę organizacyjną powoływaną przez zarząd uchwałą na podstawie statutu. Te dwa ujęcia się nie wykluczają, ale sprawdź, co przewiduje Twój statut.
2. Wyznacz opiekuna MDP, a najlepiej więcej niż jednego. Więcej o tym w kolejnej sekcji.
3. Ustal miejsce i terminy spotkań. Najczęściej będzie to remiza, ale nie musi. Jeśli brakuje Wam miejsca, sprawdzi się też szkoła, biblioteka albo dom kultury.
4. Ogłoś nabór do drużyny.
5. Zbierz zgody rodziców. Zgodę podpisuje co najmniej jeden z rodziców albo opiekunów prawnych. Najlepiej, żeby zgoda była częścią wniosku o przyjęcie w poczet członków stowarzyszenia.
6. Przedstaw dokumenty zarządowi OSP, który na mocy statutu przyjmuje kandydata w poczet członków uchwałą. Uchwały zapisuj według przyjętego wzoru i numeracji. O dokumentacji pracy zarządu pisaliśmy w artykule Nowy zarząd OSP.
7. Określ cele edukacyjne i wychowawcze, przygotuj plan pracy i zacznij prowadzić zajęcia.

Zgoda rodziców: na co uważać

Ustawa o OSP mówi, że do MDP i DDP można należeć „za zgodą jednego z rodziców, opiekunów prawnych albo opiekunów faktycznych”. ZOSP RP zwraca jednak uwagę, że zgoda podpisana przez opiekuna faktycznego nie uprawnia do przyjęcia dziecka do stowarzyszenia. Jeżeli członek MDP ma być członkiem OSP, bezpieczniej jest zbierać zgody od rodziców albo opiekunów prawnych.

Wzory zgód znajdziesz w Strażak.Online, gdzie możesz też je ewidencjonować.

Regulamin MDP

Regulamin nie jest obowiązkowy. Możesz go opracować i wprowadzić, ale nie może być sprzeczny ze statutem OSP ani z obowiązującym prawem. Przykładowy regulamin MDP OSP Bojszowy, przyjęty jako załącznik do uchwały zarządu, opisuje m.in.:

• cele działania drużyny,
• warunki przyjęcia (zgoda i oświadczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych podpisane przez opiekunów ustawowych),
• 6-miesięczny staż kandydacki z egzaminem i ślubowaniem,
• strukturę: opiekunów powoływanych przez zarząd, dowódcę MDP i jego zastępcę, sekcje,
• wyróżnienia i kary,
• prawa i obowiązki członka.

Każdy z tych punktów Twoja jednostka może ułożyć po swojemu.

Opiekun MDP: kto nim może być i co robi

Opiekun MDP nie musi mieć kwalifikacji pedagogicznych. Ważne, żeby miał dobry kontakt z dziećmi i był osobą odpowiedzialną. Dobrze też, jeśli nie jest przeciążony innymi obowiązkami. Wtedy może spokojnie prowadzić zajęcia.

Czy opiekun MDP musi mieć kurs? Nie znaleźliśmy przepisu ani wytycznych, które wymagałyby od opiekuna ukończenia kursu. Warto natomiast zachęcać opiekunów do:

• udziału w pracach Komisji ds. Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych działających na poszczególnych szczeblach ZOSP RP,
• szkoleń, także spoza OSP: z animacji, komunikacji interpersonalnej czy psychologii,
• udziału w posiedzeniach zarządu, na których omawiane są sprawy młodzieży, jeśli opiekun nie jest członkiem zarządu.

Pracę opiekunów docenia też ogólnopolski konkurs „Najlepsi z Najlepszych” na Wzorową Młodzieżową Drużynę Pożarniczą i jej Opiekuna, organizowany przez ZG ZOSP RP.

Co robi dobry opiekun? Opiekunowie MDP OSP Łodygowice, autorzy materiału „Pomysły na ciekawe zbiórki”, opisują to tak:

• deleguje zadania, ale nigdy nie zostawia drużyny samej,
• chwali, a przy błędach pomaga rozwiązać problem,
• pyta młodzież o jej oczekiwania,
• najpierw wymaga od siebie, a potem od drużyny.

Ważnym wsparciem dla opiekuna jest dowódca drużyny. To powinna być osoba często obecna na zbiórkach, zaangażowana i godna zaufania, którą reszta grupy traktuje jak lidera. Warto nawet dopuścić dowódcę MDP do prac zarządu. Młodzi zobaczą wtedy, jak działa jednostka, a OSP zadba o ciągłość zarządzania.

Jedno ostrzeżenie: jeśli drużyna powstaje „pod naciskiem z góry” i całą pracę zrzuca się na jednego opiekuna, ten szybko się wypala. MDP potrzebuje wsparcia całej jednostki, nie tylko jednej osoby.

Zbiórki MDP: jak je planować

Spotykajcie się co najmniej raz na dwa tygodnie, a najlepiej co tydzień o stałej porze, tak jak pozwalają możliwości jednostki i opiekunów. Dobra zbiórka wygląda tak:

• Przygotuj się wcześniej: powtórz materiał, zbierz rekwizyty, zapewnij miejsce, rozplanuj czas i kolejność zajęć.
• Dziel wiedzę na krótkie bloki tematyczne. Zacznij od podstaw i słownictwa strażackiego, potem dokładaj kolejne działy, np. pierwszą pomoc, ratownictwo techniczne, historię.
• Mów językiem grupy. Tłumacz pojęcia przez skojarzenia, np. „pracujecie w rocie” to „pracujecie w parze”.
• Zaplanuj przerwę przy zbiórce szkoleniowej albo intensywnych zajęciach sprawnościowych.
• Miej „Plan B” na złą pogodę albo nagłą zmianę liczby uczestników.
• Przemycaj powtórki w zabawach i konkurencjach, w których żeby wygrać, trzeba wykorzystać zdobytą wiedzę.
• Nie zapominaj o ruchu. „Wybiegana” grupa chętniej skupi się potem na zajęciach stacjonarnych.

Drużynę warto budować na kilku prostych wartościach: integracji, współpracy, komunikacji i ruchu. Przykład: grupa sześciu osób, każda trzyma kawałek plastikowej rynny, a razem tworzą tor dla piłeczki pingpongowej. Gdy piłeczka minie pierwszego zawodnika, ten biegnie na koniec szeregu, żeby przedłużyć tor, a po nim kolejni. Gra trwa, dopóki piłeczka nie spadnie. Ćwiczy współpracę i komunikację, a przy okazji daje trochę ruchu.

Zbiórki dobrze jest ułożyć w plan pracy na cały rok. W regulaminie OSP Bojszowy roczny plan działania opracowuje dowódca MDP z zastępcą. Materiały szkoleniowe i propozycje zajęć znajdziesz w Akademii Drogi Ratownika.

Dokumentacja MDP: członkowie, zgody, obecność, wyposażenie

Przepisy nie określają jednego wzoru dokumentacji MDP. Warto jednak mieć w porządku:

• zgody rodziców albo opiekunów prawnych, najlepiej jako część wniosku o przyjęcie,
• uchwały zarządu o przyjęciu członków w poczet OSP,
• regulamin MDP, jeśli jednostka go przyjęła,
• plan pracy drużyny,
• listę członków z kontaktem do rodziców – w razie wypadku albo odwołanej zbiórki trzeba szybko do nich zadzwonić,
• listę obecności ze zbiórek – bez niej trudno zauważyć, kto przestał przychodzić,
• ewidencję wyposażenia i umundurowania wydanego członkom.

Dla przykładu w OSP Bojszowy opiekunowie prowadzą Dziennik MDP i karty ewidencyjne, a przy nagminnym opuszczaniu zajęć regulamin przewiduje rozmowę opiekuna z członkiem i rodzicem.

Dokumentacja MDP w Strażak.Online

W Strażak.Online jest moduł DDP i MDP, który zbiera tę dokumentację w jednym miejscu. Oto jak odpowiada na potrzeby opisane wyżej.

Jedna drużyna albo obie. W ustawieniach jednostki włączasz DDP, MDP albo obie drużyny i ustawiasz granice wieku. Każda drużyna ma własną listę członków i zbiórki, a członka DDP przenosisz do MDP jednym przyciskiem.

Kandydaci i członkowie. Członek drużyny jest strażakiem w ewidencji jednostki. Kandydatem zostaje strażak oznaczony w polu „Drużyna młodzieżowa”. Zatwierdzasz go z datą dołączenia i funkcją, np. dowódca drużyny. Karta członka ma kontakty rodziców i opiekunów prawnych (telefon, e-mail, adres, notatka), a kontakt można oznaczyć jako alarmowy.

Opiekunowie. Opiekunem jest strażak jednostki z włączonym polem „Opiekun DDP/MDP” w jego danych. Na karcie opiekuna zapisuje się, od kiedy pełni tę funkcję, oraz jego uprawnienia i doświadczenie.

Zbiórki i lista obecności. Zbiórka jest dla DDP, dla MDP albo wspólna i ma tytuł, typ, termin, prowadzących, miejsce, notatkę i pliki. Przy każdym członku zaznaczasz, czy był obecny, usprawiedliwiony czy nieobecny. Obecność opiekunów zapisuje się osobno, na tej samej liście.

Listę obecności łatwo wypełnić na telefonie. Jest przycisk „Wszyscy obecni” i tryb szybkiego odhaczania, w którym przesuwasz kartę członka w prawo (obecny) albo w lewo (nieobecny).

Frekwencja. Karta członka pokazuje jego procent obecności, a gdy opuści trzy zbiórki z rzędu, pojawia się ostrzeżenie.

Wyposażenie. Ustalasz wymagany zestaw umundurowania drużyny i od razu widać, kto ma komplet, a komu czego brakuje. Wydanie i zwrot zapisujesz na karcie członka.

Podsumowanie. Liczba członków, kandydatów i opiekunów, średni wiek, frekwencja każdego członka, braki w umundurowaniu i lista osób, które przekroczyły granicę wieku drużyny.

Koniec członkostwa. Zapisujesz datę i powód, np. ukończenie wieku albo przejście do strażaków dorosłych. Historia obecności i umundurowania zostaje.

Kto co widzi. Dostęp do danych dzieci warto ograniczyć do osób, które go potrzebują. Moduł ma cztery poziomy dostępu: zarządzanie drużynami (pełny dostęp, np. dla członka zarządu), opiekun drużyny (członkowie, kontakty rodziców, zbiórki, obecność, umundurowanie), prowadzenie zbiórek i obecności (dla instruktora lub pomocnika, bez kontaktów rodziców) i dostęp członka (tylko własna karta). Samo oznaczenie opiekuna w danych strażaka nie daje dostępu do modułu. Jak nadać mu rolę, opisuje poradnik Role i uprawnienia w jednostce.

Zawody MDP

Działalność sportowa to jeden z celów, dla których ustawa pozwala tworzyć młodzieżowe drużyny pożarnicze. MDP startują w dwóch rodzajach zawodów, a każdy ma własny regulamin.

Zawody według regulaminu CTIF

Młodzieżowe zawody według regulaminu CTIF to rozwinięcie bojowe i sztafeta 400 m. 23 kwietnia 2026 r. ZG ZOSP RP wydał nowy Regulamin Młodzieżowych Zawodów Sportowo-Pożarniczych (wydanie 2/2026). Co się zmieniło w porównaniu z regulaminem z 2010 roku, omawia artykuł Drogi Ratownika Nowy regulamin zawodów CTIF dla MDP 2026. Co musisz wiedzieć?.

Najlepsze drużyny jadą na międzynarodowe zawody CTIF. W 2022 roku w Celje Polskę reprezentowały 3 młodzieżowe drużyny pożarnicze. Jak wyglądają zawody CTIF dla dorosłych, opisujemy w artykule Zawody sportowo-pożarnicze wg regulaminu CTIF.

Halowe zawody MDP

Halowe młodzieżowe zawody sportowo-pożarnicze rozgrywa się w okresie jesienno-zimowym, a ich regulamin nazywa je „formą intensywnego szkolenia pożarniczego” członków MDP. Według regulaminu ZOSP RP z 2023 roku (uchwała nr 64/17/2023 Prezydium ZG ZOSP RP z 6 grudnia 2023 r.):

• startują zawodnicy, którzy w danym roku kalendarzowym kończą od 10 do 16 lat,
• drużyna liczy od 4 do 5 osób,
• są drużyny dziewcząt, chłopców i mieszane (mieszana musi mieć co najmniej dwóch chłopców i jest klasyfikowana razem z drużynami chłopców).

Przed zawodami sprawdź, które wydanie regulaminu wskazuje organizator. O zawodach dorosłych drużyn OSP przeczytasz w artykule Zawody sportowo-pożarnicze OSP.

Najczęstsze pytania o MDP

Od ilu lat jest MDP?

Ustawa o OSP nie podaje dolnej granicy wieku. Ustala ją statut danej OSP, więc w każdej jednostce może być inna. Górna granica wynika z ustawy: do MDP można należeć do 18 lat.

Czy członek MDP jest członkiem OSP?

Tak, członek MDP jest członkiem zwyczajnym OSP. Osoby poniżej 16 lat nie mają jednak prawa głosu na walnym zebraniu ani prawa wybierania i bycia wybieranym do władz. Osoby w wieku 16–18 lat mają czynne i bierne prawo wyborcze.

Kto może zostać opiekunem MDP?

Opiekun nie musi mieć kwalifikacji pedagogicznych. Powinien mieć dobry kontakt z dziećmi, być osobą odpowiedzialną i nie być przeciążony innymi obowiązkami. Dobrze, żeby drużyna miała więcej niż jednego opiekuna.

Czy opiekun MDP musi mieć kurs?

Nie znaleźliśmy przepisu ani wytycznych, które wymagałyby kursu. Warto jednak, żeby opiekun się szkolił, także z animacji, komunikacji czy psychologii, i brał udział w pracach komisji ds. MDP.

Czy do MDP potrzebna jest zgoda rodziców?

Tak. Ustawa o OSP wymaga zgody jednego z rodziców, opiekunów prawnych albo opiekunów faktycznych. ZOSP RP zaznacza, że zgoda opiekuna faktycznego nie uprawnia do przyjęcia dziecka do stowarzyszenia, dlatego najlepiej zbierać zgody od rodziców lub opiekunów prawnych, w treści wniosku o przyjęcie.

Czy członkowie MDP są ubezpieczeni?

Art. 10 ustawy o OSP mówi, że gmina zapewnia, stosownie do swoich sił i środków, ubezpieczenie członków MDP i DDP od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków podczas wykonywania powierzonych zadań. Szczegóły ustal ze swoją gminą.

Czym różni się DDP od MDP?

Ustawa wymienia obie drużyny razem, z tym samym celem i górną granicą 18 lat. Granicy wieku między DDP a MDP przepisy nie wyznaczają, więc ustala ją jednostka w statucie albo w regulaminie drużyn.

Podsumowanie

Założenie młodzieżowej drużyny pożarniczej nie wymaga skomplikowanych formalności: statut, opiekun, zgody rodziców i uchwała zarządu to podstawa. Trudniejsze jest prowadzenie drużyny przez lata, a o tym decydują zaangażowani opiekunowie, ciekawe zbiórki i wsparcie całej jednostki. Mamy nadzieję, że ten poradnik pomoże Ci uporządkować pracę z młodzieżą w Twojej OSP.

Jeżeli prowadzisz MDP i uważasz, że artykuł może pomóc innym opiekunom, prześlij go dalej. Masz pytania albo własne sprawdzone sposoby na zbiórki? Napisz do nas.